Monumentale gebouwen of objecten restaureren, renoveren of verbouwen is bijzonder werk. Niet alleen omdat monumenten vaak van grote culturele waarde zijn, maar ook omdat de projecten soms omvangrijk zijn, regelmatig complex van aard, en vaak vol onduidelijkheden en verassingen. Het inwinnen van de goede maatvoering is niet alleen essentieel voor het maken van de juiste tekeningen of modellen, maar kan ook veel efficiëntie in het proces opleveren. Op deze pagina lees je waarom 3D laserscanning de beste methode is om een monument in te meten en hoe je de rijke meetdataset die hierdoor ontstaat optimaal kunt inzetten.

Waarom 3D laserscanning voor monumenten?

Wanneer er plannen zijn voor de restauratie, renovatie of verbouwing van een monumentaal gebouw of object, wordt vaak gestart met een uitgebreid onderzoek naar de huidige staat van het gebouw om zo inzicht te krijgen in de mogelijkheden en restricties die bij dit project kunnen komen kijken.

Vaak is er binnen dit soort projecten veel onduidelijk; er zijn geen tekeningen of deze zijn niet up-to-date, er is te weinig informatie om de bouwplannen in detail te kunnen uitwerken, de gebouwen of objecten zijn complex van aard, het is nog niet duidelijk welke onderdelen bruikbaar zijn en het is nog niet bekend wat de impact zal zijn van de eisen die de overheid stelt.

Het inmeten van een gebouw en daarmee duidelijkheid scheppen over de uitgangssituatie heeft daarom in het hele proces voordelen voor betrokken architecten, bouwhistorici, ingenieurs, constructeurs, installateurs en aannemers. Er zijn verschillende methoden om de meetdata te verzamelen, maar 3D laserscanning is vooral bij monumentale objecten toch wel de meest effectieve en efficiënte manier tegenwoordig.

Hoe gaat 3D laserscanning in zijn werk?

Met 3D laserscanning wordt een object of gebouw ruimte voor ruimte in kaart gebracht. De scanner wordt op verschillende plekken in het gebouw geplaatst en legt per scan miljoenen meetpuntjes vast. Zo ontstaat een pointcloud of puntenwolk. Deze data kunnen vervolgens aan elkaar worden gekoppeld (dit noemen we het registreren van een pointcloud) en worden omgevormd tot 2D tekeningen, een 3D model of een 3D BIM model.

De voordelen van 3D laserscanning voor monumenten

Waarom is 3D laserscanning een zeer geschikte manier om monumenten in kaart te brengen? De voordelen op een rij:

  • De meetdata zijn tot op de millimeter accuraat. Monumentale gebouwen of objecten bevatten vaak ingewikkelde vormen, (voormalige) paleizen of kerken bevatten bijvoorbeeld kruisgewelven en allerlei ornamenten. Veel complexen bestaan al eeuwen en zijn in de loop der tijd verbouwd of uitgebreid en hierbij is niet altijd doorgebouwd op dezelfde architectuur- en bouwprincipes. Hierdoor komt het regelmatig voor dat gebouwen verschillende muurdiktes, afwijkende detaillering en verschillende kozijnvormen bevatten.
  • In de loop der tijd kan scheefstand ontstaan zijn in een monumentaal gebouw. Hierdoor kunnen vloeren niet waterpas zijn en is er sprake van scheefstand in wanden. Met een 3D scan krijg je hier grip op. Je kunt het ontwerp baseren op de juiste informatie waardoor je later in het proces niet voor verrassingen komt te staan.
  • Monumentale gebouwen als kerken of paleizen zijn vaak erg groot. 3D laserscannen gaat snel, binnen een paar uur of een dag kan al een groot gedeelte in kaart gebracht zijn.
  • Laserscandata zijn te gebruiken gedurende het gehele proces en door alle partijen. In de volgende alinea lees je welke mogelijkheden er zijn.
  • 3D laserscanning maakt fasering mogelijk. Er kan in eerste instantie besloten worden om de pointcloud van een gebouw maar gedeeltelijk uit te werken in een 3D BIM model omdat bijvoorbeeld een deel van het gebouw niet relevant lijkt voor het ontwerp. Wanneer later in het proces blijkt dat bepaalde ruimten toch betrokken worden bij het ontwerp, dan zijn de pointclouddata al beschikbaar en is het betreffende stuk 3D model zo opgezet. Je neemt eigenlijk het volledige monument virtueel mee naar kantoor en kan het tot in het kleinste detail ten alle tijden raadplegen.
????????????????????????????????????
Gekleurde pointcloud uit high-end laserscanner

Hoe kun je 3D scandata van monumenten gebruiken?

Welke keuzes zijn er in het verzamelen van de meetdata en hoe kun je deze data vervolgens optimaal gebruiken?

  • Wanneer je een pointcloud laat maken, zijn er verschillende mogelijkheden. Zo kun je er bijvoorbeeld voor kiezen om een gekleurde pointcloud te laten maken. Heb je eigenlijk alleen maar behoefte aan goede inmeetdata? Dan is dit niet nodig en volstaat ook een ongekleurde en dus goedkopere pointcloud. Ook kan de precisie van de metingen variëren; soms zijn heel hoogwaardige scans met een nauwkeurigheid van 0,001 mm nodig, maar vaak is 2 mm ook wel voldoende. Dit zijn slechts een paar aspecten die een rol spelen. Lees hier meer over verschillende 3D scans en pointclouds en de keuzes die je kunt maken.
  • Een orthofoto van een pointcloud wordt gebruikt om goede 2D aanzichten of doorsnedes te maken van gevels, plafonds en vloeren. Daarnaast worden orthofoto’s gebruikt als onderlegger bij bouwhistorisch onderzoek en voor snelle, volledige documentatie in archeologie. Orthofoto’s van pointclouds zijn relatief snel te maken, lees er hier meer over.
  • Wanneer je virtueel door je pointcloud heen wil lopen en hier informatie over bijvoorbeeld maten uit wil halen, heb je een 3D viewer nodig. Er zijn verschillende soorten 3D scanviewers beschikbaar, elk met hun voor- en nadelen. Lees hier meer over 3D pointcloud viewers en truview.
  • De meetdata van een pointcloud kunnen op verschillende manieren worden verwerkt; tot 2D tekeningen, 3D modellen of BIM modellen. Het is dus niet zo dat het 3D meten alleen van toepassing is bij het maken van 3D modellen.
  • Wanneer de bouw- of restauratiewerkzaamheden aan een monument daadwerkelijk plaatsvinden, is het belangrijk dat de omgeving hier geen hinder van ondervindt. Een monumentaal gebouw of object staat vaak in een historische omgeving en beschadigingen als verzakkingen, vormveranderingen of scheurvorming bij omliggende gebouwen moeten natuurlijk te allen tijde voorkomen worden. Middels monitoring worden minuscule bewegingen geregistreerd en wanneer dit zorgelijke vormen aanneemt kan aan de bel getrokken worden. Het is slim om op tijd na te denken over het onderwerp monitoring. Dit kan namelijk goed gecombineerd worden met het maken van de 3D scans en het aanleggen van een coördinatenstelsel. Lees hier meer over monitoring.

Waarom werken met PelserHartman?

PelserHartman is een ingenieursbureau dat gespecialiseerd is in het accuraat in kaart brengen van gebouwen, installaties en objecten. Vanaf 2000 meten wij monumenten met een club bouwkundigen. Veel van onze mensen hebben het analoge tijdperk en het handmatig meten nog gekend. Er is veel ervaring in het bedrijf en veel inzicht in de structuur van gebouwen en objecten. Tegenwoordig werken we met de meest geavanceerde 3D laserscanapparatuur. We helpen onze klanten om deze high end innovaties toe te passen op uiteenlopende projecten.

Inmiddels hebben we al veel monumentale gebouwen en objecten ingemeten en gemodelleerd. Een kleine greep uit onze eerdere projecten: het Binnenhof, De Nieuwe Kerk in Delft, het Anne Frank Huis, Paleis Het Loo, Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam en de National Gallery of Ireland in Dublin .

Benieuwd hoe we het inmeten of modelleren van jouw monumentale pand zouden aanpakken?

Vraag hier een offerte aan.

× Direct Whatsapp contact! Available from 08:30 to 17:00 Available on SundayMondayTuesdayWednesdayThursdayFridaySaturday