Blog

3D inscannen Spaanse omwalling Antwerpen

  |   Projecten PelserHartman

Door bouwwerkzaamheden in de binnenstad van Antwerpen komen de resten van een 16e-eeuwse omwalling bloot te liggen. Een unieke kans ontstaat om deze historie digitaal vast te leggen. PelserHartman brengt dit stukje archeologie, ook wel de Spaanse omwalling genoemd, met behulp van 3D laserscanners in kaart voor nauwkeurige documentatie.  

3D scanning archeologie Spaanse Omwalling Antwerpen

3D scanning archeologie Spaanse Omwalling Antwerpen

Antwerpen krijgt een nieuwe tramlijn, ook wel de Noorderlijn genoemd. Daarvoor moet er gegraven worden in de stad. Rondom de binnenstad liggen de resten van een omwalling uit de 16e-eeuw, daarom gaat aan alle graaf- en bouwwerkzaamheden  archeologisch onderzoek vooraf. PelserHartman zet, in opdracht van de dienst archeologie van de stad Antwerpen, laserscanners in voor zeer gedetailleerde documentatie van de opgegraven resten.

De Spaanse Omwalling

De Spaanse omwalling werd in de 16e-eeuw gebouwd in opdracht van Keizer Karel V. Deze stadsversterking bestond uit negen bastions en vijf stadspoorten met bruggen over een vestinggracht en moest de stad beschermen tegen aanvallen uit het noorden. In de loop van de 19e-eeuw verloor de omwalling zijn militaire functie. De gracht werd daarom dichtgegooid en de bovengrondse bouwwerken afgebroken. Maar de fundering bleef bewaard en door de huidige werkzaamheden komen de archeologische resten aan het licht.

Spaanse omwalling 1850

Spaanse omwalling in Antwerpen ca 1850. Omwalling is in het blauw weergegeven.

3D inscannen van de Spaanse Omwalling in Antwerpen

‘We hebben ons verdiept in 3D scanning en dat levert mooie resultaten op’, antwoordt archeoloog Femke Martens op de vraag waarom ze bij dit project voor laserscanning kozen. ‘Daarnaast is dit een heel gefaseerd project. De metingen van de laserscanner (pointclouds) kunnen achteraf geometrisch juist aan elkaar gekoppeld worden.’ Daardoor kan er later nog een driedimensionaal model of visualisaties van het geheel worden gemaakt.

'We hebben research op het internet gedaan en kwamen zo bij PelserHartman terecht', vertelt Martens. 'PelserHartman heeft verschillende vergelijkbare projecten gedaan op het gebied van monumenten en archeologie.' Vooral over de flexibiliteit van PH is Martens te spreken. ‘Onze archeologische registratie volgt de planning en fasering van de aannemer. Dat is een hele puzzel, die voortdurend wordt bijgestuurd. Soms moet er binnen een week gescand worden en dat lukt dan ook.'

3D scannen in de binnenstad van Antwerpen

Uniek bouwwerk

De Spaanse omwalling is een zeer uniek bouwwerk en de vondsten kunnen meer informatie geven over een belangrijke periode in de geschiedenis van Antwerpen. Een deel van de resten wordt vanwege de geplande aanleg van de tramlijn afgebroken. Door het bouwwerk met behulp van 3D laserscantechnieken in kaart te brengen, blijft belangrijke informatie bewaard. Daarnaast kunnen op basis van scandata visualisaties worden gemaakt, zodat het publiek een totaalbeeld kan krijgen.

Een deel van de omwalling blijft wel bewaard en zichtbaar voor het publiek. Bij het Operaplein worden delen van de stadsmuur, een bastion en een brug van de omwalling gerestaureerd. Dit wordt een openluchtsite die archeologie in het stadsleven integreert. Voorbijgangers, tramgebruikers en automobilisten kunnen de historische resten hier vanuit verschillende invalshoeken beleven. Kijk voor meer informatie over de concrete plannen voor de archeologische vondsten op de website van de stad Antwerpen.

3D scan Kipdorpsite

3D laserscannen van de archeologische site bij het Operaplein

Pointclouds en orthofoto's

PelserHartman scande op acht verschillende deellocaties in de binnenstad van Antwerpen. Op basis van de scandata werden er pointclouds gemaakt op het kantoor te 's-Hertogenbosch. Later zullen ook nog orthofoto's van onderdelen van de archeologische muurresten aangeleverd worden. Orthofoto's, geometrisch gecorrigeerde foto's, zijn zeer geschikt voor het documenteren van archeologie. Lees hier meer over de toepassingen.

Ortho foto van muurwerk Spaanse Omwalling Antwerpen

Ortho foto van muurwerk Spaanse Omwalling Antwerpen

3D scannen archeologie

3D Laserscannen is zeer geschikt om archeologische sites in beeld te brengen. Het kan handmatig tekenen of schetswerk op locatie en/of kantoor deels vervangen. PelserHartman heeft een ruime ervaring met het laserscannen van archeologische sites:

Meer weten?

Wilt u meer weten over het scannen van archeologie? Of heeft u een ander probleem waarbij u onze hulp kan gebruiken? Neem contact met ons op! Dat kan via [email protected] of bel direct naar tel. +31 73-6135729.